Pobierz PDF

Wszystko, co trzeba wiedzieć o Kreszczeńskiej wodzie

            Poświęcenie wody przed Świętem Objawienia Pańskiego (Chrztem Pańskim) i w sam dzień święta jest jednym z najbardziej licznych nabożeństw w ciągu roku. W tych dniach do cerkwi przychodzą nie tylko ci, którzy na stałe uczestniczą w życiu parafialnym, lecz i ludzie pojawiający się rzadziej. Wielu z nich uprzednio zaopatruje się w naczynia, by zabrać do domu święconą wodę. Jednak nie każdy wie, jak odnosić się do tej świętości i po co się ją daje. Ktoś myśli, że wystarczy wypić łyk — i wszystko się ułoży. Ktoś przypisuje wodzie niemal magiczną moc, traktując ją jako cudowny środek „na wszystko złe”.

Czym tak naprawdę jest woda poświęcana w święto Bogo­jawlenija – Kreszczenija – Chrztu Pańskiego ?

Jak nazywa się Kreszczeńska woda?

            W terminologii cerkiewnej woda poświęcana w dniach Objawienia Pańskiego (Bogo­jawlenija) nazywana jest Wielką Agiasmą. To słowo greckie: ἀγίασμα — dosł. „świętość”, „poświęcenie”, „to, co uświęcone”. W księgach liturgicznych często jest po prostu przetransliterowane na alfabet słowiański, a w tekstach objaśniających bywa tłumaczone jako „świętość” lub „święcona woda” (agiasma).

Na czym polega szczególność Wielkiej Agiasmy?

            Agiasma to woda poświęcana podczas szczególnego obrzędu zwanego wielkim poświęceniem wody. Ten obrzęd odbywa się wyłącznie w związku ze świętem Bogo­jawlenija – Kreszczenija – Chrztu Pańskiego: w wigilię święta (soczelnik, 18 stycznia) i w sam dzień Bogo­jawlenienia (19 stycznia) podczas nabożeństw — zwykle na zakończenie Boskiej Liturgii. To ta sama wielka świętość: Agiasma każdego z tych dni odnosi się do wspomnienia jednego i tego samego wydarzenia — Chrztu Pańskiego w Jordanie.

Czy woda nie poświęca się też podczas Molebni w ciągu roku?

            Poświęca się. Ten obrzęd nazywa się małym poświęceniem wody. Cerkiew prosi wtedy Boga, by błogosławił wodę dla naszych codziennych potrzeb: dla zdrowia, pomyślności, pomocy w różnych życiowych okolicznościach, do poświęcenia mieszkania czy pracy. Małe poświęcenie wody można sprawować przez cały rok na prośbę wiernych — w świątyniach, a także, na przykład, w domach, szpitalach czy zakładach pracy. Obrzęd wielkiego poświęcenia wody ma jednak szczególne, jedyne w swoim rodzaju znaczenie i dlatego sprawuje się go tylko przy święcie Bogo­jawlenija – Kreszczenija – Chrztu Pańskiego — w wigilię i w sam dzień święta.

Jaki jest sens tego obrzędu?

            Już w czasach Starego Testamentu woda była obrazem oczyszczenia i odnowienia. Poprzez obmycia i zanurzenia przypominano, że świat jest dotknięty grzechem i potrzebuje odnowienia, podobnie jak człowiek potrzebuje oczyszczenia. To dokonał Zbawiciel, gdy w dniu Objawienia Pańskiego (Bogo­jawlenija)  wszedł w wody Jordanu. Sam nie potrzebował oczyszczenia — był bezgrzeszny. Lecz wstępując do wody, Chrystus uświęca cały żywioł wodny, a przez niego — cały stworzony świat, dotknięty grzechem. Zanurzając się, Chrystus niejako bierze na Siebie grzechy świata; wychodząc z wody, otwiera drogę do nowego życia dla każdego, kto w tajemnicy Chrztu umiera dla grzechu i rodzi się do życia sprawiedliwego w Chrystusie. Woda Bogo­jawleńska łączy się właśnie z tym wydarzeniem — z Chrztem Pańskim i uświęceniem świata.

Czy to znaczy, że Agiasma ma specjalne właściwości?

            I tak, i nie. Z jednej strony Agiasma nie jest magicznym eliksirem — nie „działa” automatycznie jak jakiś mechanizm. Jej moc nie polega na szczególnym składzie chemicznym, lecz na łasce Bożej, która przez tę świętość jest udzielana tym, którzy z wiarą zwracają się do Boga. Z drugiej strony jest to rzeczywiście szczególna woda. Nad nią wypowiadane są głębokie modlitwy, w których Cerkiew prosi Boga, by poświęcił wodę, „udzielił jej łaski zbawienia, błogosławieństwa jordańskiego”, uczynił ją środkiem oczyszczenia, uzdrowienia i obrony przed mocami złymi. W tych modlitwach Cerkiew wspomina wydarzenia całej historii zbawienia — od stworzenia świata po Chrzest Chrystusa w Jordanie, prosi, by Duch Święty zstąpił na wodę, usunął z niej działanie wroga i uczynił ją nosicielką łaski.

Wymaga to szczególnego stosunku, prawda?

            Tak — Agiasma wymaga nabożnego i ostrożnego obchodzenia się. Kreszczeńską wodę zwykle przechowuje się w czystym naczyniu, przy ikonach. Nie stawia się jej na podłodze, nie trzyma w nieporządnych miejscach i nie używa do zwykłych prac domowych. Agiasmę przyjmuje się na czczo — po kilka łyków, z modlitwą. Można ją pić codziennie albo w szczególnie ważnych i trudnych momentach życia, prosząc Boga o pomoc, umocnienie, uzdrowienie. Wodą pokrapia się mieszkanie, miejsce pracy, przedmioty związane z życiem człowieka. Trzeba pamiętać: nie „dezynfekujemy” rzeczy magiczną cieczą, lecz prosimy Boga, by wszedł w nasze życie i je uświęcił. Gdy ktoś jest chory, agiasmę daje się zwykle pić w małych ilościach, z modlitwą o zdrowie. Najważniejsze nie jest ilość, lecz wiara i zwrócenie się do Boga.

Czy więc może uzdrowić?

            Tak — z miłosierdzia Bożego święcona woda może współdziałać w uzdrowieniu, ale jej działanie nigdy nie jest automatyczne i gwarantowane. Agiasma jest znakiem nowej rzeczywistości już objawionej w świecie upadłym. Przyjmując ją, człowiek nie „używa” Boga, lecz zawierza Mu swoje życie. Łaska Boża działa tajemniczo i swobodnie, nie według naszych planów. Czasem Pan daje przez święconą wodę widoczne uzdrowienie ciała; czasem wewnętrzną siłę, by znieść chorobę; czasem skruchę, pojednanie z bliźnimi, przemianę życia. We wszystkich tych przypadkach źródło jest jedno — miłość Boża. W jakiej formie się to ukaże, decyduje Bóg. Wierny, który ufa Bogu, przyjmuje każdy z tych wariantów z wdzięcznością i pokorą.

Mówi się, że Agiasma się długo nie psuje…

            Takie świadectwa znane są już od IV–V wieku. Chrześcijanie zauważali, że woda poświęcona w święto Bogo­jawlenija może zachowywać się bardzo długo, latami, pozostając świeżą i zdatną do spożycia. Święty Jan Chryzostom pisał, że woda poświęcona w tym dniu długo pozostaje „nienaruszona i świeża”, a pod względem właściwości „nie ustępuje wodom dopiero co zaczerpniętym ze źródła”. I dziś często słyszy się relacje, że Agiasma przechowywana z nabożnością nie psuje się przez wiele lat.

Co robić, gdy Agiasma się kończy?

            W praktyce wierni często postępują tak: dodają trochę agiasmy do większej ilości czystej wody, dobrze mieszają i w ten sposób uzupełniają zapas w domu. To pobożny zwyczaj, oparty na zaufaniu do działania łaski Bożej. Do tak „rozcieńczonej” święconej wody należy odnosić się z takim samym nabożeństwem jak do pierwotnej Agiasmy: przechowywać ją starannie i przyjmować z modlitwą.

Modlitwa przy przyjęciu prosfory i święconej wody:

            Panie Boże mój, niech będzie dar Twój święty: prosfora i święta Twoja woda ku odpuszczeniu grzechów moich, ku oświeceniu umysłu mego, ku umocnieniu sił duchowych i cielesnych moich, ku zdrowiu duszy i ciała mego, ku poskromieniu namiętności i słabości moich przez bezgraniczne miłosierdzie Twoje; przez modlitwy Przeczystej Matki Twojej i wszystkich świętych Twoich. Amen.

            Hospodi Boże moj, da budiet dar Twoj swiatyj: prosfora i swiataja Twoja woda wo ostawlenije hrechow moich, w proswieszczenije uma mojeho, wo ukreplenije duszewnych i tielesnych sił moich, wo zdrawije duszy i tieła mojeho, w pokorenieje strastiej i niemoszczej moich po biezmiernomu miłosierdiju Twojemu, molitwami Preczystyja Twojeja Matiery i wsiech swiatych Twoich. Amiń.

                                                                                                                            za: foma.ru